تاتيانا وُلک" در مقاله اى براى راديو "صداى روسيه" با اشاره به تاريخچه آزمايشهاى هسته اى در جهان، انگيزه اصلى کشورهايى را که درصدد دستيابى به سلاح هسته اى هستند نبود ضمانت امنيتى مى داند.
ولک مى نويسد: "ر. اوپنگيمر" يکى از سازندگان بمب اتمى مى گويد که دانشمندان فيزيک هسته اى " کار شيطان را کردند". در نتيجه انفجارهاى هسته اى در روزهاى 6 و 9 اوت 1945 در شهرهاى هيروشيما و ناکازاکى ژاپن بيش از 250 هزار نفر کشته شدند. بسيارى پس از گذشت ده ها سال از پيامدهاى تشعشعات آن مى ميرند.
وى ادامه مى دهد: روز 16 ژوئيه 1945 آمريکا اولين آزمايش هسته اى را در جزاير مارشال انجام داد. از آن زمان به بعد آزمايش سلاح هسته اى به امرى عادى تبديل شد. آمريکا در جزاير اقيانوس آرام و در ميدان تير واقع در ايالت نوادا بيش از 1000 بمب هسته اى منفجر کرده است.
اتحاد جماهير شوروى سابق نيز روز 29 اوت 1949 به اين دعوت به مبارزه با آزمايش هسته اى زمينى در ميدان تير سيميپالاتين (در جمهورى قزاقستان کنوني) پاسخ داد. در کل در آنجا و در جزاير نووايا زمليا (يا "سرزمين جديد" واقع در قطب شمالي) طى بيش از 41 سال از سال 1949 تا 1990 اتحاد شوروى بيش از 700 آزمايش هسته اى انجام داد. فرانسه بيش از 200 آزمايش هسته اى و چين و بريتانيا نيز بيش از 40 آزمايش انجام داده اند.
به نوشته اين کارشناس روس، در سال هاى دهه 60 قرن گذشته در جامعه جهانى مقابله با برنامههاى هسته اى شروع شد. ماه اوت 1963 در مسکو، اتحاد شوروي، آمريکا و بريتانيا قرارداد منع آزمايش هاى هسته اى در سه فضا (اتمسفر، فضاى کيهانى و زير آب) را امضا کردند. پس از آن آزمايش و تکامل بخشيدن به تسليحات هسته اى در زيرزمين انجام مى شد.
وى مى افزايد: در سالهاى مختلف سران قدرت هاى هسته اى ضرورت تعليق انجام چنين انفجارهايى را درک کردند. در سال 1958 اتحاد شوروى بطور موقت چنين تعليقى را اجرا کرد، با اين شرط که ساير کشورها نيز از آن الگو بگيرند. اما شوروى که ديد آمريکا گام متقابلى بر نمى دارد، بارى ديگر چند آزمايش هسته اى انجام داد. در سال 1961 پس از مدتى وقفه، هر دو کشور بارى ديگر آزمايشهاى خود را در جو آغاز کردند. در سال 1985 مسکو بار ديگر به طور يکجانبه تعليق وضع کرد. اما باز هم واشنگتن از اقدامى متقابل سر باز زد و در سال 1987 انفجارها از سر گرفته شد.
به نوشته ولک، بالاخره در ماه اکتبر 1991 روسيه بطور يکجانبه تعليقى وضع کرد که تا به امروز ادامه دارد. در دوره هاى زمانى مختلف فرانسه و چين نيز درباره اين تعليق ها صحبت کردند. در کل آخرين آزمايش هسته اى در اتحاد شوروى در سال 1990، در انگليس 1991، در آمريکا 1992، در فرانسه و چين 1996 انجام شدند.
ولک توضيح مى دهد که اين پنج کشور را گاهى "باشگاه هسته اي" مى نامند. از 1 ژانويه 1967 تا کنون هيچ کشورى نتوانسته است در ترکيب اين "برگزيدگان" قرار بگيرد. مانع آن نيز قرارداد منع گسترش سلاح هسته اى (ان پى تي) است که بواسطه قطعنامه مجمع عمومى سازمان ملل متحد بتاريخ 12 ژوئن 1968 تاييد شده است. اين قرارداد در سال 1970 به اجرا در آمد و متحد کننده بيش از 180 کشور جهان است. کشورهاى هند و پاکستان به اين قرارداد ملحق نشدند.
اسرائيل نيز اسرار هسته اى خود را بدون تاييد و يا رد وجود سلاح هسته اى حفظ مى کند. اين کارشناس ادامه داد: در ماه ژانويه 2003 کره شمالى که خود را قدرتى هسته اى مى داند از قرارداد منع گسترش سلاح هسته اى خارج شد، اما با توجه به بسته بودن رژيم کره شمالى به سختى ميتوان اين ادعا را ثابت کرد.
عليرغم اينکه جامعه جهانى پذيراى سلاح هسته اى نيست، تحريمات وجود دارند و حتى ضربات نقطه اى (در عراق) نيز انجام شد، باز هم حدود 40 کشور جهان در مرز ساخت سلاح هسته اى قرار دارند. ولک معتقد است که دلايل مختلفى آنان را به ساخت سلاح هسته اى سوق مى دهد: انزواى بين المللى (مثلاً در مورد ليبى و جمهورى آفريقاى جنوبي)، مناقشه با همسايگان و اختلافات دينى (هند، پاکستان)، رقابت و مسابقه (بين آرژانتين و برزيل).
ايران اکنون به شدت زير ذره بين جامعه جهانى است. البته برخى کشورها نيز با توجه به حل مشکلاتشان از بلندپروازيهاى هسته اى امتناع کردند (آرژانتين و آفريفاى جنوبي) و يا داوطلبانه خود را غيرهسته اى کردند (بلاروس، قزاقستان، اوکراين).
نويسنده مقاله مى گويد: براى اينکه فهرست "منصرف شدگان" طولانى تر شود، بايد به کشورهاى "لب مرز" تضمين امنيتى داد و به کشورهايى که داراى نظام هاى خاص خود هستند، برچسب "مطرود" نچسباند و مدل ساختارهاى سياسى و روش زندگى بيگانه را به آنها تحميل نکرد. در آنصورت مى توان آنها را متقاعد کرد که از بلوف و باج گيرى هسته اى صرفنظر کنند و اختلافات دوجانبه و منطقه اى را حل کنند. چرا که تا به امروز نيز در اختيار داشتن سلاح هسته اي، مستدل ترين دليل و تضمين کننده استقلال سياسى است.
مولف مى افزايد: 13 سال قبل در ماه سپتامبر 1996 در نيويورک قرارداد منع همه جانبه آزمايشهاى هسته اى براى امضا ارائه شد. اين قرارداد متحد کننده حدود 180 کشور جهان، از جمله بيش از 40 کشور از 44 کشور "لب مرز" بود. اما در به اجرا در آوردن اين قرارداد تاخير شده است، چرا که براى اين، نياز به تاييد سند از سوى پارلمان هاى 44 کشور است و فعلاً کمى بيش از 30 کشور از اين ميان سند را تاييد کرده اند. بسيارى از کشورها قرارداد منع همه جانبه آزمايش هاى هسته اى را با قرارداد منع گسترش سلاح هسته اى مرتبط مى کنند و اين دو را ابزارى مهم براى حفظ امنيت جهان مى دانند.
در خاتمه تاتانيا ولک مى نويسد که روند گسترش تسليحات هسته اى اکنون دشواريهاى جديد را بدنبال دارد: سازمان ها و گروهک هاى تروريستى نيز آرزوى دستيابى به اين ابرسلاح را دارند. از سال 1945 در جهان حدود 130 هزار خرج هستهاى توليد شده است، اکنون تعداد آنها در جهان 30 هزار است. تنها در صورت کار جدى و هماهنگ شده همه طرفين ذينفع در چارچوب سازمان ملل متحد و ساير سازمانهاى بين المللى و منطقه اى است که "روحيه هسته اي" در جامعه "منفجر نخواهد شد.
رادیو ماسکووا-تحلیل- میلانی
+بخش مطبوعاتی سفارت ایران در بلاروس ، پنجشنبه هشتم مرداد 1388 و ساعت
7:57 AM |